OMGAAN MET ONGESCHREVEN REGELS

BELEIDSONTWIKKELING

Foto van de proefschrift boekomslag (en deze proefschrift-website): ‘Het Plein’ (De Haag)

Gemaakt door René Mensen, Emmen. Gebruikt met toestemming.

Vind ons:
Ga naar www.managementissues.com

Het startpunt van dit promotie-(PhD)onderzoek is verwondering over het functioneren van de overheid in relatie tot de buitenwacht. Verwondering omdat ik had leren denken in ‘bottom-up’- en ‘van buiten naar binnen’-termen, terwijl ik werkte in een verticale organisatie. Opgegroeid in een ondernemersgezin en werkzaam in een middelgroot bedrijf, ging ik ervan uit dat ‘je niet een effectvol product kunt maken zonder de markt te kennen’. Marktverkenning was voor mij meer dan statistiek en wetenschap. Het was ook spreken met zogenaamde ‘(un)usual suspects’ en de praktijk ervaren. Voeling houden met waar en wat er ‘echt’ gebeurt. En nu werkte ik in een overheidsorganisatie waar eigen verlangens centraal stonden. Dat knelde, ook in de ogen van mensen binnen het ministerie.

Dat maakte een paradox zichtbaar. Als een overheid te maken krijgt met complexe vraagstukken waarmee veel actoren van doen hebben, kennis niet eenduidig is (zogenaamde ‘wicked problems’) én open beleidsontwikkeling gewenst is, dan past die regelmatig niet bij gangbare departementale ‘beleidsproductieprocessen’. Open beleidsontwikkeling wordt in dit proefschrift Open MultiStakeholder Beleidsontwikkeling genoemd (OMSBO).
De vraag ‘Hoe werkt het precies?’ bleef mij intrigeren. Wat betekent dat voor open aanpakken en hoe als beleidsambtenaar om te gaan met de paradox tussen open beleidsontwikkeling en ‘zo werkt het hier’? Met betrekking tot ‘zo werkt het hier’ richt dit onderzoek zich op een specifieke categorie van zogenaamde ongeschreven regels, namelijk harde ongeschreven regels. Deze vormen het hart van een organisatiecultuur. Ze zijn moeilijk te veranderen, niet door medewerkers, noch door de leiding.